Budowa i zastosowanie kodów ISSN, ISBN oraz EAN


Struktura
Kod EAN-13 jest zazwyczaj poprzedzony specjalnym kodem państwa, w którym wyprodukowano dany artykuł. Wydawnictwom ciągłym zostało przyporządkowane oznaczenie 977. Po numerze ISSN następuje dwucyfrowy kod ceny ("00" w przypadku braku wyróżnika cenowego). Całkowity 8-cyfrowy ISSN jest zwykle drukowany jako HRT (ang. Human Readable Text), czyli w postaci zrozumiałej dla człowieka. Dane dla kodu ISSN powinny składać się z:
  • numeru ISSN (8 cyfr)
  • kodu ceny (2 cyfry)
  • kodu dodatkowego - opcjonalnie (2 lub 5 cyfr)
Jeżeli poda się dodatkowo 2 lub 5 cyfr do ciągu kodującego, generowany jest odpowiednio kod EAN-13+2 lub EAN-13+5, z dodatkowymi danymi umieszczonymi w części +2 lub +5. Ostatnia cyfra ISSN, cyfra sumy kontrolnej, może być 'X' (ASCII 88) kodu dodatkowego - opcjonalnie (2 lub 5 cyfr). Ponieważ ostatnia cyfra ISSN - cyfra sumy kontrolnej - nie jest kodowana, jest ona wymagana wyłącznie w celu umieszczenia jej w tekście drukowanym wraz z kodem. Na pozycji nr 5 musi znajdować się znak '-'. kodu dodatkowego - opcjonalnie (2 lub 5 cyfr).od jest budowany według następującego wzorca:
  • ISSN część 1 (4 cyfry)
  • separator ('-')
  • ISSN część 2 (3 cyfry)
  • suma kontrolna ISSN (1 cyfra)
  • kod ceny (2 cyfry)
  • opcjonalnie kod dodatkowy (2 lub 5 cyfr)

Cyfra kontrolna

Algorytm wyznaczania cyfry kontrolnej:
  • krok 1: począwszy od cyfry na pozycji drugiej, dodaj do siebie cyfry stojące na pozycjach parzystych.
  • krok 2: otrzymaną w punkcie 1 sumę pomnóż przez 3.
  • krok 3: począwszy od cyfry na pozycji pierwszej dodaj do siebie wartości z nieparzystych pozycji.
  • krok 4: dodaj do siebie sumy z punktów 2 i 3.
  • krok 5: suma kontrolna otrzymywana jest poprzez odjęcie sumy z punktu 4 od najmniejszej większej wielokrotności 10.
Pozycja 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
 		 13
EAN 9 7 7 1 1 4 4 8 7 5 0 0
 		 C
Krok 1
 		 7 + 1 + 4 + 8 + 5 + 0 = 25
 
Krok 2 3 x 25 = 75
 
Krok 3 9 + 7 + 1 + 4 + 7 + 0
 		 = 28
 
Krok 4 75 + 28 = 103
 
Krok 5 C = 110 - 103 = 7
 
Wynik 9 7 7 1 1 4 4 8 7 5 0 0
 		 7

Kod kreskowy ISBN

Numer ISBN składa się z dziewięciu cyfr plus znak kontrolny. Zbudowany jest z trzech części. Pierwsza oznacza język albo kraj pochodzenia. Polsce został przydzielony numer 83. Druga część oznacza wydawcę, a trzecia numer książki. Rozmiary tych części nie są stałe. Mały wydawca będzie miał dłuższy numer wydawcy. Natomiast duży wydawca ma krótszy numer wydawcy i więcej miejsca na numer książki. Jeżeli wydawca wyczerpie swoją pulę numerów książek, to przyznawany jest mu nowy numer wydawcy.
Kodowany numer ma następującą strukturę:
  • identyfikator kraju (1-5 znaków)
  • separator '-'
  • identyfikator wydawcy (przynajmniej 1 znak)
  • separator '-'
  • identyfikator tytułu (przynajmniej 1 znak)
  • separator '-'
  • suma kontrolna ISBN (jedna cyfra lub X(x))
  • dodatkowe informacje - opcjonalnie (5 cyfr)
Liczba cyfr w napisie musi być równa 9 + 1 suma kontrolna ISBN. Na końcu może wystąpić opcjonalnie 5 cyfr. W napisie muszą wystąpić 3 myślniki. Numer ISBN posiada swoją własną sumę kontrolną, jednak przy tworzeniu kodu kreskowego ta suma nie jest brana pod uwagę. Kod EAN zawiera własną sumę kontrolną. Dla przykładu, jeśli nr ISBN jest: 83-01-01373-7, to kod EAN będzie miał postać: 9788301013738.

Prefiksy ISBN

Kody kreskowe występujące na książkach nazywane są także Bookland EAN. Podobnie jak w przypadku ISSN, numer ISBN jest kodowany za pomocą kodu EAN-13. Prefiksem są cyfry: 978. W Polsce zasady nadawania numerów ISBN określa Polska Norma PN-74-N-01206 oraz instrukcja Krajowego Biura ISBN. Poniższa tabela przedstawia pełną listę prefiksów ISBN.

Prefix ISBN Kraj lub obszar językowy Prefix ISBN Kraj lub obszar językowy Prefix ISBN Kraj lub obszar językowy Prefix ISBN Kraj lub obszar językowy
0 + 1 Obszar anglojęzyczny:

Australia, Kanada, Gibraltar, Irlandia, (Namibia), Nowa Zelandia, Puerto Rico, Republika Południowej Afryki, Swaziland, UK, USA, Zimbabwe		 966 Ukraina (oraz 5) 9958 Bośnia i Hercegowina 99906 Kuwejt
2 Obszar francuskojęzyczny:

Francja, Belgia, Kanada, Luksemburg, Szwajcaria		 967 Malezja (oraz 983) 9959 Libia 99908 Malawi
3 Obszar niemieckojęzyczny:

Austria, Niemcy, Szwajcaria		 968 Meksyk (oraz 970) 9960 Arabia Saudyjska 99909 Malta
(oraz 99932)
4 Japonia 969 Pakistan 9961 Algieria
(oraz 9947)		 99910 Sierra Leone
5 Federacja Rosyjska 970 Meksyk (oraz 968) 9962 Panama 99911 Lesoto
7 Chińska Republika Ludowa 971 Filipiny 9963 Cypr 99912 Botswana
80 Republika Czeska; Słowacja 972 Portugalia
(oraz 989)		 9964 Ghana
(oraz 9988)		 99913 Andora
(oraz 99920)
81 Indie (oraz 93) 973 Rumunia 9965 Kazachstan (oraz 5) 99914 Suriname
82 Norwegia 974 Tajlandia 9966 Kenia 99915 Malediwy
83 Polska 975 Turcja 9967 Kirgistan
(oraz 5)		 99916 Namibia
84 Hiszpania 976 Karaiby 9968 Kostaryka
(oraz 9977)		 99917 Brunei Darussalam
85 Brazylia 977 Egipt 9970 Uganda 99918 Wyspy Faroe
86 Jugosławia:

Bośnia i Hercegowina (oraz 9958),
Chorwacja
(oraz 953),
Macedonia
(oraz 9989),
Słowenia (oraz 961)		 978 Nigeria 9971 Singapur
(oraz 981)		 99919 Benin
87 Dania 979 Indonezja 9972 Peru 99920 Andora
(oraz 99913)
88 Obszar włoskojęzyczny:

Włochy, Szwajcaria (część włoskojęz.)		 980 Wenezuela 9973 Tunezja 99921 Katar
89 Korea 981 Singapur
(oraz 9971)		 9974 Urugwaj 99922 Gwatemala
(oraz 99939)
90 Holandia

Holandia, Belgia (Flamandzka)		 982 Południowy Pacyfik 9975 Republika Mołdawii
(oraz 5)		 99923 El Salvador
91 Szwecja 983 Malezja (oraz 967) 9976 Tanzania
(oraz 9987)		 99924 Nikaragua
92 Wydawcy międzynarodowi (UNESCO, UE), Organizacje Wspólnoty Europejskiej 984 Bangladesz 9977 Kostaryka
(oraz 9968)		 99925 Paragwaj
93 Indie (oraz 81) 985 Białoruś (oraz 5) 9978 Ekwador 99926 Honduras
950 Argentyna
(oraz 987)		 986 Tajwan, Chiny
(oraz 957)		 9979 Islandia 99927 Albania
951 Finlandia
(oraz 952)		 987 Argentyna
(oraz 950)		 9980 Papua Nowa Gwinea 99928 Georgia
(oraz 5, 99940)
952 Finlandia
(oraz 951)		 988 Hongkong
(oraz 962)		 9981 Maroko
(oraz 9954)		 99929 Mongolia
953 Chorwacja 989 Portugalia
(oraz 972)		 9982 Zambia 99930 Armenia
(oraz 5, 99941)
954 Bułgaria 9946 Korea 9983 Gambia 99931 Seszele
955 Sri Lanka 9947 Algieria (oraz 9961) 9984 Łotwa (oraz 5) 99932 Malta (oraz 99909)
956 Chile 9948 Zjednoczone Emiraty Arabskie 9985 Estonia
(oraz 5, 9949)		 99933 Nepal
957 Tajwan, Chiny
(oraz 986)		 9949 Estonia
(oraz 5, 9985)		 9986 Litwa
(oraz 5, 9955)		 99934 Republika Dominikany
958 Columbia 9950 Palestyna 9987 Tanzania
(oraz 9976)		 99935 Haiti
959 Kuba 9951 Kosowo 9988 Ghana
(oraz 9964)		 99936 Butan
960 Grecja 9952 Azerbejdżan 9989 Macedonia (oraz 86) 99937 Makao
961 Słowenia 9953 Liban 99901 Bahrain 99938 Serbia
962 Hong Kong
(oraz 988)		 9954 Maroko (oraz 9981) 99902 Gabon (zastrzeżony) 99939 Gwatemala
(oraz 99922)
963 Węgry 9955 Litwa (oraz 5, 9986) 99903 Mauritius 99940 Georgia
(oraz 5, 99928)
964 Iran 9956 Kamerun 99904 Antyle Holenderskie 99941 Armenia
(oraz 5, 99930)
965 Izrael 9957 Jordania 99905 Boliwia 99942 Sudan

Kody kreskowe EAN

EAN - Europejski Kod Towarowy (ang. European Article Numbering) jest międzynarodową symboliką wzorowaną na kodzie UPC i przyjętą w 1976 roku do powszechnego stosowania najpierw w Europie, a z czasem na całym świecie, przede wszystkim w celu znakowania towarów w obrocie detalicznym. Kod EAN ma dwie wersje podstawowe - pełną EAN-13, skróconą EAN-8 oraz tzw. kody krótkie. W kodzie EAN-13 w postaci kresek zakodowanych jest 12 cyfr, w tym 11 znaków danych i jedna cyfra kontrolna oraz cyfra 13 (pierwsza od lewej strony) kodowana poprzez wzorzec parytetu następujących po niej sześciu cyfr. Budowę kodu EAN-13 przedstawia rysunek poniżej.
Budowa kodu jest modularna - każda cyfra zbudowana jest z siedmiu modułów, a szerokość nominalna modułu wynosi 0,33mm. Kreski zbudowane są z 1,2,3,4 modułów, przy czym na jeden znak składają się dwie jasne i ciemne kreski. Znaki kodowane są w trzech zbiorach. Kod EAN nie jest kodem samosprawdzalnym.

EAN-8

W kodzie EAN-8 zakodowanych jest 8 cyfr, w tym 7 znaków danych i 1 cyfra kontrolna. Budowę kodu EAN-8 przedstawia rysunek poniżej.

Kody kreskowe EAN

Znaczny wzrost liczby wydawnictw ciągłych w XX wieku spowodował konieczność ich usystematyzowania. Pod egidą UNESCO opracowano projekt Międzynarodowego Systemu Danych Wydawnictw Ciągłych (ISDN), którego częścią składową jest Międzynarodowy Numer Wydawnictw Ciągłych (ISSN). Numerem ISSN mogą być oznaczone "wydawnictwa o nie przewidzianym z góry zakończeniu, ukazujące się pod wspólnym tytułem, częściami oznaczone numerycznie lub chronologicznie lub w nieokreślonych odstępach czasu". Do tej pory na świecie przydzielono ponad milion numerów ISSN. W Polsce numery ISSN są nadawane przez Narodowy Ośrodek ISSN, który ma siedzibę w Bibliotece Narodowej.

Przykłady

Przykłady wygenerowano przy użyciu generatora kodów kreskowych online.
Więcej informacji - generator kodów kreskowych

Poniższy symbol koduje numer ISSN 0123-456X

Przykład kodu zawierającego numer ISBN 83-01-01373-7.
Przykład wygenerował program HDF® BarCode System.